Giới thiệu ngôn ngữ lập trình php


tự học php cơ bản 01/06/2015 Cùng chuyên mục

Giới thiệu tổng quan về ngôn ngữ lập trình php, các đặc điểm tính năng, công cụ cần thiết...

Giới thiệu:

PHP vay mượn một số cú pháp từ C, Pert, Shell và Java. Nó là một ngôn ngữ lai, lấy các tính năng tốt nhất từ ngôn ngữ khác và tạo ra một ngôn ngữ kịch bản (script language): dễ sử dụng và mạnh mẽ. Mã nguồn (code) php được sử dụng với nhiều mục đích trong đó: đặc biệt thích hợp cho phát triển web và có thể được nhúng vào các mã HTML.

Chèn mã php vào mã HTML:

Mã php bắt đầu bằng thẻ mở: <? và kết thúc bằng thẻ đóng ?>, giữa các câu lệnh phải có dấu ; . Các đoạn mã php chỉ có tác dụng khi đặt trong cặp thẻ này. Máy chủ web sẽ bỏ qua không dịch (thực thi) các đoạn mã HTML, khi gặp các đoạn mã php nó sẽ thực thi-hay còn gọi là chạy, kết quả  sẽ ở dạng text như:text plain (văn bản trơn), mã html, css, javascript, json, xml... Một trang HTML có thể có nhiều đoạn mã PHP.

Ví dụ:

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta charset=”utf8”>
<title>Ví dụ đầu tiên</title>
</head>
<body>
<h1>Nhúng mã php vào html</h1>
<!-- bắt đầu đoạn mã php-->
<?php
	echo "xin chào!";
?> 
<!-- kết thúc đoạn mã php-->
<h2>
<?php
	//chỉ xuất ra một chuỗi dạng text ( văn bản đơn thuần )
	echo "Đoạn mã php lồng trong thẻ h2";
?>
</h2>
<h3>
<?php
	//chỉ xuất ra một chuỗi dạng text ( văn bản đơn thuần )
	echo "Đoạn mã php lồng trong thẻ h3";
?>
</h3>
</body>
</html> 

Các đặc điểm của php

PHP là một ngôn ngữ lập trình web rất được ưa chuộng, hiện là ngôn ngữ lập trình web phổ biến nhất. Nhờ vào một số đặc điểm sau:

  • PHP dễ học và linh động
  • Rất nhiều hàm hỗ trợ và nhiều phần mở rộng phong phú
  • Đặc biệt mã nguồn mở, thường xuyên nâng cấp, chạy được trên nhiều máy chủ web, nhiều hệ điều hành (đa nền tảng)
  • Cộng đồng sử dụng và hỗ trợ đông đảo 
  • Ngoài phần code chính (thường gọi là code thuần), các phần mở rộng cũng rất phong phú mà lại miễn phí như nhiều frame work, nhiều CMS
  • Các mã nguồn chia sẻ trên mạng tìm được rất nhiều và dễ dàng
  • Được tích hợp và sử dụng ổn định trong một mô hình LAMP = Linux+Apache+Mysql+Php, mã nguồn mở, chi phí thấp.
  • Các hosting hỗ trợ nhiều
  • ....

Các chức năng của php

Trước hết và cũng là quan trọng nhất, nó đảm nhiệm vai trò của: ngôn ngữ kịch bản phía máy chủ (Server Side script) - máy chủ sẽ tiếp nhận request (yêu cầu) từ máy khách (client) - máy chủ web sẽ triệu gọi file mã nguồn tương ứng. Trong file mã nguồn này chứa các mã php để xử lý request - trình thông dịch sẽ dịch mã php sang mã HTML, CSS, XML,...trả ra cho máy chủ web, máy chủ web trả lại thông tin (reponse) cho máy khách. Dữ liệu nhận được từ máy khách là các đoạn mã dạng text như HTML, CSS,...mà không thể thấy mã php ( vì đã được thực thi thành dạng text ) - đảm bảo được tính bảo mật, đây cũng là chức năng cơ bản và quan trọng của một ngôn ngữ phía máy chủ. 

Ngoài ra PHP còn có thể:

  • Xử lý ảnh
  • Cho phép và xử lý file upload ( tải file lên server )
  • Thiếp lập và xử lý cookie, session
  • (*) Thao tác tới cơ sở dữ liệu
  • Gửi email
  • (*) Xử lý dữ liệu nhận được từ form nhập liệu
  • ....

Thông qua php, một trang web tĩnh (static webpage), thường chỉ phần giao diện tại máy khách - tương tác tới máy chủ web , trở thành một trang web động ( nội dung thay đổi, tùy biến theo các sự kiện, yêu cầu) - hay được gọi là dynamic webpage. Học lập trình php vì thế cũng hay được gọi là: lập trình web động với php, lập trình ứng dụng web, ...

Các công cụ cần thiết

Để học tập và lập trình php các bạn cần có:

  • Phần mềm tạo môi trường hay còn gọi là máy chủ offline (server offline)
  • Trình soạn thảo mã nguồn hay còn gọi editor

Việc học lập trình php, thường thì máy tính bạn làm việc đóng vai trò làm máy khách và cũng làm máy chủ. Bạn cần một phần mềm đê tạo máy chủ web. Máy chủ web (phầm mềm máy chủ web) là một service trong hệ điều hành, hay được sử dụng là Apache, ngoài ra còn có Ngix, Litespeed,... Có các phần mềm tích hợp thành một bộ từ máy chủ web cho đến máy chủ cơ sở dữ liệu,... và các tiện ích khác - rất tiện lợi cho việc học tập, phát triển ứng dụng web tại máy cá nhân. Các phầm mềm này còn được gọi là "máy chủ offline (server offline)".

Dưới đây là một số phần mềm tạo môi trường để có thể thực thi mã php:

Trong đó, tác giả giới thiệu phần mềm Xampp. Mỗi khi làm việc (lập trình, học tập) trước tiên các bạn phải bật phần mềm này và bật service Apache. 

Kế đến, bạn cần một trình soạn thảo. Việc soạn các mã lệnh - hay còn gọi là code, với php còn được gọi là script; có thể thông qua bất kỳ trình soạn thảo văn bản nào, đơn giản như notepad. Tuy nhiên, do tính thô sơ của notepad bạn phải: nhớ câu lệnh, tên hàm,..., một số lỗi có thể thấy trước như quên dấu nháy, quên dấu ; vv... đều không cảnh báo - bạn phải dò thủ công... Các trình soạn thảo - editor, hỗ trợ nhiều tính năng, giúp cho người lập trình tốn ít công sức, trong đó phải kể đến tính năng autocomeplete - khi bạn gõ gần đúng tên hàm, trình soạn thảo sẽ hiển thị 1 gợi ý về tên hàm - kèm theo các tham số...vv 

Một số trình soạn thảo code php (php editor)

Netbean - miễn phí - nhiều plugin

Sublime - (có phí) - khá nhẹ

(*)Codelobster - miễn phí - có thể code được mã HTML, CSS, JAVASCRIPT

phpstorm

Notepad++ - cần phải có ( nhẹ, tiện dụng)

Dreamweaver - nhiều tính năng mạnh mẽ nhưng có phí

Tác giả giới thiệu trình soạn thảo Codelobster, nó miễn phí - đầy đủ tính năng cần thiết, có kể code luôn phần mã HTML, CSS, JAVASCRIPT...nhiều tính năng phụ trợ khác. Bạn có thể sử dụng kết hợp notepad++ và codelobster.

Tìm kiếm tham khảo thông tin ở đâu?

Trang web chính thức của php là php.net, các bạn nên tham khảo trang này để xem các thông tin như: các hàm, sự thay đổi các phiên bản,... Đặc biệt các bạn nên lưu tâm tới phiên bản php được sử dụng, một số tính năng - hàm ở phiên bản cũ được sử dụng thì ở phiên bản mới bị bỏ đi, hoặc thay đổi, một số tính năng mới. Hiện tại các bạn nên học php phiên bản 5.4 trở lên ( php 5.4 ). 

TỔNG KẾT

Qua bài này, các bạn cần nắm được tổng quan về ngôn ngữ lập trình php cũng như chuẩn bị được các công cụ cần thiết.

Bài kế tiếp - các bạn sẽ tìm hiểu về cú pháp cơ bản, kiểu dữ liệu trong php. Đây là một trong những bài học nền tảng các bạn cần nắm vững khi học ngôn ngữ lập trình. 


Bài cùng chuyên mục:




Bình luận:


php php cơ bản giới thiệu